English | Khmer
No title... No title... No title... No title... No title... No title...

Huỳnh Thanh Tuấn - Soạn giả của sông nước miền Tây

Giới sáng tác cải lương và vọng cổ ở miền Tây đều biết đến soạn giả (SG) Huỳnh Thanh Tuấn với hơn 70 vở cải lương và hơn một trăm bài ca vọng cổ được nhiều người yêu thích. Mỗi tác phẩm của SG Huỳnh Thanh Tuấn là tiếng lòng thổn thức của chính anh, ở đó in đậm hình ảnh của sông nước miền Tây, của câu chuyện mà ta bắt gặp đâu đó trong cuộc sống thường nhật. 

Soạn giả Huỳnh Thanh Tuấn tọa đàm sân khấu cải lương

Chữ duyên

Khi nói về sự nghiệp sáng tác của mình, SG Huỳnh Thanh Tuấn luôn dùng hai chữ “duyên” và “nghiệp”. Chính “duyên” đã đưa anh đến với nghệ thuật và “nghiệp” đã giữ anh lại với nghề hơn 30 năm qua. Huỳnh Thanh Tuấn sinh năm 1965 tại Hòa Ân, Cầu Kè, Trà Vinh. Năm 1984, anh theo học khoa Văn của Trường Đại học Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh. Năm học đầu, chàng trai tỉnh lẻ còn rụt rè với sự hào hoa của đất Sài Gòn nhưng vì đam mê mà “bạo gan” đến ghi danh học lớp ca bài bản tài tử, cải lương nâng cao của Trường Nghệ thuật Sân khấu II (nay là Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh thành phố Hồ Chí Minh) và được nghệ sĩ Kim Loan cùng nhạc sĩ Nhứt Dũng truyền dạy. Nhờ được học từ hai người thầy uy tín trong nghề cộng với niềm đam mê và năng khiếu nên Huỳnh Thanh Tuấn nhanh chóng tiếp thu những kiến thức về âm nhạc tài tử và cải lương. Năm 1985, anh có sáng tác đầu tay là bài tân cổ giao duyên Cánh hoa bay (nhạc Giáp Văn Thạch) và gửi cộng tác cho Đài Tiếng nói Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh (TNNDTPHCM). Anh nhớ mãi cái ngày đầu tiên anh được soạn giả Minh Thùy (lúc đó là biên tập chương trình ca nhạc cải lương của đài) thông báo, bài hát của anh đã được chọn thu và do danh ca Thanh Tuấn (nay là NSND Thanh Tuấn) và nghệ sĩ Lý Bạch Huệ thể hiện. “Tôi nghe anh Minh Thùy thông báo mà không tin vào tai mình vì bài đầu tiên mà được danh ca như Thanh Tuấn thể hiện thì đâu còn gì vui sướng cho bằng. Vì vậy, ngay trong đêm sau, tôi viết tiếp bài thứ hai, là bài Mùa thu tình yêu (nhạc Quang Minh)”- soạn giả Huỳnh Thanh Tuấn nhớ lại. Đó chính là động lực rất lớn để anh dấn thân vào con đường sáng tác và đây cũng là bước đi đầu tiên của anh trên con đường đến với nghiệp Tổ. SG Huỳnh Thanh Tuấn chia sẻ thêm: “Tôi rất biết ơn soạn giả Minh Thùy vì anh đã tin tưởng và tạo điều kiện cho những người viết trẻ, mới vào nghề như tôi. Sau này, có điều kiện tôi cũng luôn giúp đỡ cho những người viết trẻ như anh đã từng giúp tôi”.

...và nghiệp

Năm 1988, Huỳnh Thanh Tuấn về nhận công tác tại Sở Văn hóa - Thông tin tỉnh Cửu Long và anh bắt đầu sáng tác cải lương với vở đầu tay là Mạnh Lệ Quân (hợp soạn với SG Liên Tâm). Sau đó là vở Quay về kỷ niệm tham dự Liên hoan sân khấu cải lương chuyên nghiệp toàn quốc năm 1990, đoạt 04 huy chương vàng, 03 huy chương bạc cho các vai diễn và nghệ sĩ Thanh Nhàn được trao giải đặc biệt, một thành công rất lớn của đoàn cải lương Cửu Long 1 lúc ấy. Năm 1991, anh được kết nạp Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam.

Đến nay, SG Huỳnh Thanh Tuấn đã viết hơn bảy mươi vở cải lương ở các thể loại lịch sử, dã sử, tâm lý xã hội. Ở mảng đề tài lịch sử, anh đã viết hơn 10 vở: Mưa màu tím, Người giữ mộ cho mình, Đi tìm lời giải tội, Dưới tán lá Sầu đâu, Sơn Hà... Đặc biệt, anh đi sâu khắc họa đậm nét chân dung, khí phách các anh hùng lực lượng vũ trang của Trà Vinh đã hy sinh xương máu mình vì độc lập tổ quốc như: Nguyễn Thị Út - Út Tịch (Người mẹ cầm súng), Hồ Đức Thắng (Đường trên biển) cùng nhiều vở khác đã góp phần tô thắm thêm trang sử vàng son của đất và người Trà Vinh và qua đó khẳng định tên tuổi anh trong giới sáng tác. Không chỉ tái hiện lịch sử, ngòi bút của Huỳnh Thanh Tuấn cũng hướng đến những đề tài nóng bỏng của xã hội hiện nay, như vấn đề biển Đông (Sơn Hà, Đi tìm lời giải tội), xây dựng nông thôn mới (Người đồng bằng)... Với đề tài tâm lý xã hội, tác phẩm của SG Huỳnh Thanh Tuấn luôn đề cao sự thủy chung, nhân nghĩa, đạo đức của con người qua các vở: Cây sầu đâu sinh đôi, Ca Dao - Em và tôi, Tình đầu, Tiễn biệt, Đời kịch, Quân tử cầm, Niềm đau dĩ vãng... Hình mẫu và tính cách nhân vật trong các tác phẩm của SG Huỳnh Thanh Tuấn mang những đặc trưng của con người Nam bộ. Anh cho rằng mình chưa được học chính thức ở một trường, lớp viết kịch nào nhưng may mắn vì có điều kiện tiếp xúc, học hỏi những thế hệ SG tài danh như NSND Viễn Châu, NSND Huỳnh Nga, Nhà viết kịch Lê Duy Hạnh, SG Ngô Hồng Khanh, SG Liên Tâm…“Tôi học ở NSND Huỳnh Nga, Lê Duy Hạnh ở cấu trúc, tiết tấu của kịch, học ở SG Hoa Phượng ở ngôn ngữ kịch, học ở NSND Viễn Châu ở sự mượt mà trong từng bài ca, lời ca... mỗi người một chút”. Cái hay là anh vẫn tạo được nét riêng cho mình, không pha lẫn với bất cứ ai. Hầu hết các vở cải lương của SG Huỳnh Thanh Tuấn được dàn dựng trên sân khấu của các đoàn cải lương, dự Liên hoan sân khấu cải lương chuyên nghiệp toàn quốc cũng như quay video phát sóng trên các Đài Phát thanh - Truyền hình khu vực và VTV với những nghệ sĩ cải lương danh tiếng diễn xuất. Các sáng tác của anh đạt trên 20 huy chương, bằng khen tại các cuộc liên hoan truyền hình, hội diễn - liên hoan sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc.

Tác phẩm của soạn giả Huỳnh Thanh Tuấn dự Liên hoan sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm 2018

Ở lĩnh vực sáng tác bài ca vọng cổ, ngoài sáng tác đầu tay (Cánh hoa bay) thì bài hát Tình nghệ sĩ đã “trước bạ” tên tuổi của SG Huỳnh Thanh Tuấn vào hàng những người sáng tác vọng cổ nổi tiếng ở miền Tây. Bài hát Tình nghệ sĩ do nghệ sĩ Tuấn Anh ca, được phát trên Đài TNNDTPHCM năm 1993 và nhanh chóng được lan truyền qua các cuộc thi ca vọng cổ, nhất là giải Bông lúa vàng thập niên 1990 về sau. Nhìn lại cho đến hôm nay, những bài hát của SG Huỳnh Thanh Tuấn như: Tình nghệ sĩ, Tình sử Trương Chi, Về lại khúc sông quê, Quê ngoại, Đất nước vào xuân, Tiếng Nguyệt cầm... luôn có mặt trong những cuộc thi ca vọng cổ, cải lương như: giải Bông lúa vàng, Chuông vàng vọng cổ, giải Nguyễn Thành Châu, giải Út Trà Ôn, giải Mộc Quán Nguyễn Trọng Quyền... Anh lại thêm một lần có duyên với những cuộc thi.

Hệ thống ngôn từ trong những tác phẩm của anh rất phong phú và luôn được chắt lọc, dù không cầu kỳ, hoa mỹ hay triết lý sâu xa nhưng không vì thế mà thô vụn, thiếu sự mượt mà, trôi chảy. NSND Viễn Châu đã từng nói, những bài vọng cổ của ông sống được trong lòng công chúng, có một phần do lối viết trôi chảy, dễ thuộc, dễ ca. Những sáng tác của Huỳnh Thanh Tuấn cũng nằm trong dạng đó, thế nên dễ đi vào lòng người và có sức sống lâu bền. Lời văn của anh cũng rất giàu hình tượng và đậm chất thơ. Như diễn tả nỗi chờ mong, anh viết: “Nhà ngó ra sông mong người đi quay trở lại”, “Rồi dòng đời như con nước Xẻo Rô. Trôi mãi xa… nên người đi quên Miệt Thứ” (Nắng rớt bên sông). Hay diễn tả sự hy sinh thầm lặng của người thương binh: “vết sẹo không hề được gắn huy chương, chẳng được chụp hình, chẳng lên trang báo. Nên không ai hay đằng sau túi áo, có một mảng da của bạn chẳng nguyên… lành” (Vết thương). Anh luôn chắt lọc trong từng chữ, từng câu và diễn đạt theo lối “ý tại ngôn ngoại” nên bài ca luôn có sức hấp dẫn người nghe. Anh không viết chung chung, dù ở thể nào tự sự hay đối đáp, mỗi bài ca là một câu chuyện. Anh rất chịu khó đi từ những chuyến thực tế của trại sáng tác Trung ương, địa phương, những chuyến chấm giải thi ca, sáng tác vọng cổ do các tỉnh mời dự. Những nơi anh qua đều để lại tác phẩm như: Đêm Long Xuyên, Đêm Gành hào nghe điệu hoài lang, Hứa, Đêm Côn Đảo, Làm dâu, Nắng rớt bên sông, Thức với Cà Mau, Bến đợi, Từ những câu hò... là những ghi nhận thực tế của cảnh vật miền Tây sông nước, của câu chuyện gần gũi mà ta bắt gặp đâu đó trong cuộc sống thường nhật, nó như tiếng lòng của con người vùng đất này và của cả chính anh.

Đề tài đến với anh cũng khá bất chợt, chỉ qua một câu chuyện kể (Giữa lòng quê hương) hay hình ảnh ông lão ăn xin (Tình nghệ sĩ), một chiếc cầu ao (Giặt áo bên sông), một dòng sông chiều bông lục bình tím nở (Hoa lục bình), cây dừa lão trên bến sông (Về lại khúc sông quê) hay hàng cau trước ngõ (Quê ngoại)... cũng làm bật lên trong anh cảm xúc, cảm xúc rất thực, thiết tha dường như nó đã từng gắn chặt trong anh từ thời bé.

Soạn giả Huỳnh Thanh Tuấn (thứ 5 từ trái sang) chụp hình lưu niệm với các học viên trại sáng tác

Với quê hương Trà Vinh, SG Huỳnh Thanh Tuấn cũng đóng góp những bài vọng cổ mà đến nay trong mỗi sự kiện trọng đại của tỉnh nhà vẫn được chọn hát lại như: Về lại Trà Vinh, Giữa lòng quê hương, Huyền sử một ngôi đền, Bến giá, Về lại khúc sông quê, Quê ngoại, Viết cho người nằm xuống, Viết cho một kỷ niệm, Ký ức hoa dầu, Làng biển, Cầu Ngang ơi! mai tôi lại về... Anh đã dành cho quê hương tình cảm thật chứa chan qua mỗi bài ca, lời hát. Ở đó, có cảnh sắc của một miền đất thơ mộng, hiền hòa với những con người giàu lòng yêu nước, yêu lao động, sống nhân nghĩa, thuỷ chung.

Không chỉ sáng tác, SG Huỳnh Thanh Tuấn luôn tâm huyết trao truyền nghề hát lại cho thế hệ trẻ. Hai mươi năm có lẽ, anh đã xuôi ngược khắp miền Tây để giảng dạy các lớp sáng tác vọng cổ, cải lương cũng như chấm thi để tìm ra những giọng ca là hạt ngọc cho mùa vàng tài tử, cải lương. SG Huỳnh Thanh Tuấn đã góp thêm hương sắc cho vườn hoa nghệ thuật phương Nam cũng như mảnh đất Trà Vinh qua đó cổ vũ mạnh mẽ cho quá trình xây dựng và phát triển đất nước./.

Nguyễn Văn Chót

2 người đã bình chọn

ĐƯỜNG DÂY NÓNG
Thống kê truy cập
  • Đang online: 260
  • Hôm nay: 37759
  • Trong tuần: 409,983
  • Tất cả: 20,318,149